Monte e mar. Baixamos polo carreiro da Granxa!

Hoxe meu pai foi a un monte que ten na Burneira, na zona da Granxa, e Pancho e mais eu aproveitamos para acompañalo e ver se dábamos coa baixada ó río polos cantís, ó que lle chamamos o Carreiro da Granxa.

Non foi o único que ía para o monte. No lugar de Fermil (outra das aldeas que están nas faldas do monte Burneira) deixamos a outro veciño que tamén ía para o seu.

Imaxe

As vistas dende Fermil son espectaculares. Vemos a praia de Vilarrube o os dous ríos que desembocan en cadanseu extremo. Pola banda de Pantín faino o Forcadas (chamado Ferreira no cartel que está na ponte de Vilarrube, ainda que nós lle chamamos alí Ferrerías, como o lugar, nome que lle ven polas ferrerías que efectivamente alí houbo moitos anos atrás. E chamado Alfuníl en Pantín, que lle ven polo alfolí de sal do que aínda quedan as ruínas perto da desembocadura). E pola outra banda desemboca o río das Mestas, que logo de pasar baixo a ponte medieval de Porto do Cabo e por outras mais modernas no Puntal, forma un esteiro (que dá nome a unha parroquia) antes de desembocar na ría de Cedeira.

Imaxe

Imos chegando ó monte e deixamos ó meu pai cos seus trafegos.

Imaxe

Imaxe

O Pancho e mais eu imos na procura da baixada pola Granxa, pero como recentemente se tirou madeira nesos montes e os camiños están algo descoidados, misturándose coas pistas abertas para sacar madeira, despistámonos e non atopamos o carreiro á primeira. Contentámonos de tódolos xeitos, ollando cara a praia. Temos unhas fermosas vistas ante nós.

Imaxe

Decidimos aproximarnos ós cantís para tirar unhas fotos esquivando as árbores e así, de xeito casual, fomos bater co camiño ¡Que ilusión! Non estaba alí dende que era nena, e tiña as miñas dúbidas sobre se seguiría existindo.

Imaxe

Ó comezo da baixada había uns escarabellos peludiños (tropinota hirta) aproveitando o pole dunhas margaridas silvestres.

Imaxe

Imaxe

Imaxe

Ollamos para a praia dende o alto do cantíl.

Imaxe

Imaxe

E comezamos a baixar polo Carreiro da Granxa.

Imaxe

Non é camiño para torpes, pero é bastante mais azoso que outras baixadas que atopamos para acceder a pesqueiros ou peiraos na Chirlateira.
É moito máis dura a subida polo monte ata a estrada que baixar este anaco de cantil (ou polo menos a min parécemo). Tiven bastante tempo certo reparo a baixar por aquí, pero non pola súa dificultade, senón porque nunha das incontables veces que baixei sendo nena, apareceu unha cobra no camiño e pilleille certo respeto ó lugar.

Imaxe

Baixei tantas veces coa miña nai! Iso era cando iamos mariscar. A praia de Vilarrube por aquel entón era de libre marisqueo, ainda non se tiña regulado como na actualidade, e calquera podía baixar á praia mariscar. As mariscadoras do lado de Pantín baixábamos ás veces polo carreiro que leva ó alfolí, pero outras veces preferiamos baixar por aquí. De tódolos xeitos había que cruzar o río, que só se pode facer (a non ser nadando ou en lancha) cando está a marea baixa, que por outro lado, é cando se vai mariscar.
Eu era ben pequena e, obviamente, para min aquilo era un xogo e non un traballo, pero gustábame levar o meu cestiño (que ademais era feito polo meu pai) e a fouciña retorcida típica que se usa para mariscar. Ainda me lembro do “toc” “toc” que facían as navallas ó bater coa fouciña cando raspetaba na area. En realidade son coquinas o que se dá na praia de Vilarrube, pero nós aquí sempre lles chamamos navallas. Ás veces tamén iamos á zona de Esteiro para coller berberechos, pero aquilo xa era con rastrelo.
Eu dáballe o meu xeito, pero a miña meta só era facer para mercar un xeado ¡como non! jajaja
As “navallas” que colliamos por aquel entón, levábanse para a casa ou se vendían a quen as comprase, que polo xeral eran os de Casa Caneiro, que as servía (e segue a facelo a día de hoxe, así como percebes, mexilóns, e outros mariscos) ós turistas.
Cando levaba a miña “lancha” (cesto) medio chea, preguntáballe á miña nai “¿Daráme para un xeado?” E ela dicíame que si. Eu deixaba o cesto alí pousadiño e marchaba bañarme nas pozas, facer buracos na area ou calquera cousa de nenos. Lembro que me gustaba moito buscar esqueletes de ourizos, que antes aparecían na praia moitísimo mais que na actualidade.

Imaxe

Logo veu a etapa na que se regularizou o tema do marisqueo, as mariscadoras fixeron cursos, obtiveron un carnet e ainda que eu xa non ía mariscar, ás veces acompañaba á miña nai e vía como agora había unhas cribas para peneirar as navallas e que caeran as mais pequenas na praia (antes descartábanas as mulleres; cando remataban de apañar, botaban un anaco escollendo nelas, pero certamente non habia unha medida mínima, senón que ía a ollo, coa chegada das cribas, ademais de coidarse o tamaño, tamén se escollían mais rápidamente).

Imaxe

Pancho recúa porque as ondas baten nas pedras e tíranlle escuma.

E hoxe, como nos cadrou a marea chea, non imos poder cruzar o río, nin sequera pasear pola beira pantinexa, así que botamos un anaco simplemente observando a paisaxe.

Imaxe

Imaxe

Imaxe

Imaxe

Imaxe

Imaxe

Buscamos unha pedra bonita para levar de lembranza e despedímonos ata a próxima vez que se nos dé de baixar, agora que xa atopamos o camiño.

Imaxe

Advertisements

O vello almacén de sal do Alfunil.

Alfunil, Alfunil…

Así lle chamamos en Pantín ás terras onde desemboca o río Forcadas.

Alfunil é unha deformación da palabra árabe “alfolí” que quere dicir almacén de sal e é, ademais, a palabra que se utilizaba antigamente para referirse a estes almacéns.

Pois efectivamente existe un alfolí alí, ou mais ben as súas ruínas.
Imaxe

Atópase na marxe esquerda do río Forcadas, en terras pantinexas, próximo á súa desembocadura a carón do monte Burneira na praia de Vilarrube, na ría de Cedeira.

Imaxe

Imaxe

Neste río navegaban “galeóns” pero non pensemos neses galeóns enormes portadores de tesouros, algúns afundidos nas nosas rías, senón en barcazas mais modestas que se utilizaban nas  rías para cargar materiais en barcos mais grandes, ou simplemente transportalos en curtas distancias e tamén eran empregados como barcas de pesca.

Río Forcadas ó seu paso por diante do alfolí, pouco antes de desembocar na ría de Cedeira.

Nesta zona en concreto foron moi empregados para cargar o toxo que se levaba en grandes cantidades para os fornos da cidade da Coruña.

Para ver como eran estes galeóns, podémonos dar unha idea aquí.

No ano 1566 había 20 alfolíes no litoral galego, que estaban en: Ribadeo, Viveiro, Ferrol, Pontedeume, Betanzos, A Coruña, Corcubión, Muros, Noia, Pobra do Deán, Padrón, Vilagarcía, Cambados, Pontevedra, Redondela, Vigo, Baiona, A Garda e Tui, que eran os únicos autorizados para gardar e vender o sal pola Coroa.
Pero como o sal era un ben moi demandado na época (pensemos que a conserva en salazón era a principal nestos momentos) co fin de aliviar a situación das actividades pesqueiras creouse algún máis en Ortigueira, Cedeira, Ares, Muxía, Cangas e Bouzas.

Imaxe

Non sei se este alfolí pantinexo é desa época ou posterior, pero podería corresponderse co que no listado ven nomeado como o de Cedeira.
Aínda que Pantín pertence hoxe en día ó concello de Valdoviño, este concello foi creado no ano 1836 con parroquias de Trasancos e de Cedeira.
Pantín (e tamén Vilarrube, Loira e Vilaboa) pertencian antes ó concello de Cedeira.

Imaxe

Imaxe

Imaxe

Imaxe

Imaxe

Xa non conserva o tellado, pero vese que no seu día foi de tella.

Imaxe

Imaxe

Imaxe

Imaxe

Imaxe

O sal déuse en chamar algunha vez o “ouro branco” pois era un ben tan apreciado que xeraba grandes conflictos ó seu redor. Para quen esté interesado en profundizar algo máis no tema, transcribo unha parte que trata sobre o sal do libro “Diccionario de Hacienda con aplicación a España” de Don José Canga Argüelles. 1834. Algo longo, pero moi interesante.

SALINAS (RENTA DE). Consiste en la explotación, fabricación y venta exclusiva de las sales hechas por la hacienda. Aunque el Sr. D. Alfonso X y el Sr. D. Felipe II han declarado las salinas de España propiedad de la corona; sin embargo, fuese por un resto de las ideas generosas de nuestros mayores, ó por la transcendencia que en el bien público tenía el estanco de una sustancia tan abundante en la península; las cortes y su diputación conservaron el derecho de fijar el precio, hasta , que casi en nuestros días se anuló esta facultad, pasando a la superintendencia general de rentas, la cual aumentó la cuota, con pretexto de mantener los regimientos de milicina, de componer los caminos, de amortizar las deudas del estado y de socorrer las necesidades extraordinarias de la corona.
El método establecido en la antigüedad para el gobierno de esta renta se reducía, al establecimiento de varias fábricas de sales, desde dónde se pasaba la sal a unos almacenes, que aun hoy conservan el nombre arábigo de alfolíes; de donde se sacaban los pueblos la cantidad que se les señalaba. Método que excitó las quejas de los contribuyentes, los cuales solicitaron, sin fruto, en las cortes de Medina de 1318, de alcalá de Henares de 1345, y de Valladolid de 1351 “que como fuera usado traerla de otras partes fasta allí, que pasara ansí: que se mandasen quitar los alfolíes, ó que comiesen sal donde la pudiesen haber, é que S. M. diese licencia a los mercaderes para qu ela vayan á comprar á otras partes la sal que hobiesen menester para su mantenimiento, para cortar los grandes daños que rescebían los conceios de las villas é logares de las marinas de Castilla é de Leon, de Galicia é de Asturias, por la gran mengua de sal que hobieron é han“.
A pesar de estas demostraciones, continuó el estanco de la sal, habiéndose agravado los perjuicios económicos que causa esta renta, con las ordenanzas sancionadas para su manejo, las cuales han llegado hasta nosotros. Según ellas, solo la hacienda puede sacar sal de los pozos y minas; a los particulares se les prohibe abastecerse en tiendas distintas de las del rey é introducirla para su consumo de reinos extranjeros, pena de confiscación de ella, de los carros, bagages y embarcaciones, y de pasar a presidio si es noble el reo, y a galeras si villano, con extensión de la pena á cuantos le hubieren dado favor y auxilio.
Está prohibido el uso de las aguas salobres y de los mineros que la hacienda abandona, bajo pena de multa y presidio, por más ó menos cantidad y años, según la reincidencia, extensiva á los que compraren sal de contrabando, ó robaren en las salinas ó alfolíes reales.
En las causas de fraude de sal, están autorizados los indicios, las congeturas, las presunciones, y las pruebas privilegiadas; pudiendo los dependientes, con prueba semiplena, registrar las casas, las iglesias y los conventos.
La astucia de los directores de este ramo de hacienda, exclusivamente atentos á hacerle prductivo, sin miramiento á otras relaciones; no contenta con haber prohibido que unos partidos abasteciesen á los pueblos comprendidos en otros, ha logrado convertir en una capitación esta renta, obligando á los pueblos distantes 10 leguas de la frontera de mar y tierra, y 5 de los minerales y lagunas saladas, á sacar cada año de los alfolíes reales, la cantidad de sal que calculan sus dependientes, á razón de media fanega por cada vecino, una cuartilla por yunta, y una fanega por cada 100 cabezas.
De estas disposiciones legales resulta, que el sacrificio pecuniario que el erario exige á los habitantes por el surtido de una sustancia de tan preciso consumo, está en una enorme desproporción con el número de vecinos y ganados, y con la pesquería de las provincias. León acude con 2.484,016 rs; con 736,761 Palencia; con 3.853,499 Extremadura; y con 8.831,159 Cataluña, cuando la respectiva población es como 11, á 42, á 60, y á 85, y la ganadería como 30, á 247, á 73, y á 54. Es decir, que teniendo Leon una población seis veces mayor que Palencia, y doble número de ganados, el importe de la contribución de sal en esta, es solamente dos terceras partes menor que en aquella.
Finalmente, siendo el precio medio de cada fanega de sal en las salinas de España el de 5 rs. vn, se vende por las instrucciónes de la renta, al pie de fábrica, a 11 rs. en Galicia, Asturias y Montañas; á 17 rs. en Castilla la Vieja; y a 22 en Extremadura, Andalucía, Murcia, Valencia, Aragón y Cataluña.
Además, pagan los pueblos los gastos de fabricación, y los de conducción cuando se compra la sal en los alfolíes: 2 rs. en fanega para los regimientos de milicias: 4 rs por un sobreprecio extraordinario: en Galicia 52 mrs, y en Asturias 2 rs. para sus caminos; y 2 rs en todo el reino para la composicion de estos.
A los pescadores se les dá a 10 rs. y á los extranjeros a 2 rs. y 17 mrs.
Por manera que un género que elaborado en Castilla la Vieja por mano de los dependientes de hacienda, cuesta á 3 rs. y 30 mrs. la fanega, se vende al consumidor a 29; que es casi á un precio ocho veces mayor. El aragonés, que le puede tener a 2 rs, y 30 mrs., le paga á 33; y el asturiano y gallego, que pudieran proveerse á poco más de 3 rs, lo consumen á 31 por los recargos á que provocan la naturaleza del género y el estanco.

Imaxe

Bibliografía:

Diccionario de Hacienda aplicada a España. Tomo II. Don José Canga Argüelles. 1834.

El litoral gallego y el abastecimiento de sal a mediados del s. XVI  Victor Manuel Castiñeira Castro. 1999.

A garita da Burneira.

O monte Burneira, de 213 metros de altitude, establece un claro peche físico hacia o Sur da Chirlateira.

No cumio deste monte existíu unha garita (vixía, facho) que está actualmente case desparecida por completo.

Imaxe

Hoxe, os que sabemos onde está situada, pouco máis veremos que unhas pedras da base que se intúen mo medio dos matorráis do monte.

Tentada estiven varias veces de quitar o mais gordo cun fouciño, pero está nun monte privado e non me atrevín a facelo.

Imaxe

¿Para que servían ésta e outras garitas similares que están repartidas por todo o litoral?
As nosas costas foron constantemente atacadas entre os séculos IX e XIX por diversos piratas e corsarios que roubaban, mataban, apresaban xente para escravizar e, en definitiva, arrasaban con todo o que atopaban.

No 1633 o cardenal Richeleu de Francia e os gobernantes de Portugal, Italia e España enviaron persoas á costa para que buscasen o xeito de poñer fin ou polo menos tentar combater esta situación. Estableceuse entón un sistema defensivo mediante a construcción de estas garitas de vixiancia que funcionaban tanto de día como pola noite. Estas vixías ou fachos comunicábanse entre sí mediante lumes de toxos e outras leñas ou fumatas para dar alerta.

En 1670 escribía Domenico Laffi: “En el Monte Facho de Fisterra hay una torre y está hecha para encender fuego en su parte alta. Está aquí porque, de todas las naciones que navegan por el Océano, todos pasan a conocer este Cabo y muchas veces desembarcan en la Villa provocando muchos daños. Con el fuego de dicha torre se hacen señales a las villas vecinas, las cuales sucesivamente de unas a otras se pasan el aviso de peligro por lo que en una hora todo el Reino de Galicia está sobreaviso y acuaden armados hacia aquel cabo para defenderlo.”

Para imaxinarse como funcionaban estas garitas, podemos pensar na escea das almenaras do filme “Lord of The Rings”. Se ben é unha escena idealizada que transcurre nun reino fantástico, o sistema das nosas garitas ven sendo mais ou menos o mesmo.

Aínda que poucos veciños de Pantín se lembran da existencia da garita, temos tamén constancia dela nalgunha publicación, como por exemplo no “Itinerario descriptivo militar de España” do ano1866, onde podemos ler ” A 1’5k. de Pantín (con Pantín refírese á zona da Moreira, onde está a igrexa parroquial) se encuentra la torre vigía de la misma denominación, y atraviesa el estribo que forma la Punta de Pantín, del que desciende al estrecho y profundo valle de los Forcados, cuyo río se pasa en Puente Ferreiras, por uno de madera y estribos de piedra, bastante estrecho y malo.”

A vixía inmediata a esta de Pantín cara o Norte e, do outro lado da ría de Cedeira, é a garita do Eixil, que ainda conserva as paredes e parte do teito.

Imaxe

Podemos comprobar dende alí que estaba perfectamente ben comunicada coa de Pantín, aínda que hoxe en día sería algo mais dificil con tanto eucalipto.

Imaxe

Imaxe

Imaxe

Imaxe

Imaxe

Todas teñen un característico teito de pedra abovedado.

Imaxe

Imaxe

E dende esta garita do Eixil, comprobamos que podemos facer contacto visual coa seguinte: a garita do Vilar.

Imaxe

Da que, como sucede coa de Pantín, pouco mais queda que a memoria.

Imaxe

E van agora unhas fotos de outras garitas da zona do Ortegal, comezando coa famosa Vixía Herbeira, no alto duns enormes cantís na Serra da Capelada.

Imaxe

A garita do Limo, tamén na Capelada.

Imaxe

Imaxe

A garita da Vela, en Espasante.

Imaxe

Imaxe

Imaxe

E a garita de Bares.

Imaxe

Imaxe

Bibliografía:

Itinerario descriptivo Militar de España. 1866.
Cando había mouros na costa. Lois Armada Pita.

O misterioso marco.

Un día camiñando polos arredores da baixada ó Puxigho fun dar cun marco dun tamaño considerable, que xa de lonxe chamaba a atención.Imaxe

Chámolle marco sen saber realmente de que se trata, pois ainda que preguntei, ninguén me soubo dicir que facía esa pedra alí, ou máis ben, nin sequera sabían da súa existencia.

Imaxinando o que pode ser, a teoría que mais me gustaría que fose certa é que se tratase dun marco de delimitación do dominio do castro da Punta Chirlateira.
Imaxe

O “marco” mide uns 130 cm de altura, na parte que está descuberta, e está fortemente cravado no chan, de forma que non se tambalea ainda que se empurre con forza nel.

Imaxe

Non aparecen riscos nin hai restos de nada escrito no mesmo, ou polo menos eu non llos vin. Tampouco está sinalado con pintura a xeito dalgúns marcos modernos.

Imaxe

Hai uns terreos, cerca do mirador que hai no cimal da baixada á Chirlateira, que se chaman O Prado de Esteo. No seguinte mapa sinalei onde se atopa o marco que atopei no monte (certamente moi cerca da ribeira) e onde están as terras do Prado de Esteo. Se o nome desas terras ven por algún esteo que alí houbo ¿poderá ser que efectivamente este marco era un dos límites do castro e o outro esteo, era tamén un marco hacia a outra beira da Chirlateira?

Imaxe
E se non se trata diso ¿esa pedra que fai aí?
O certo é que está integrada nunha especie de murete pequeno.
Imaxe
Está nun monte próximo a eucaliptais, pero esa zona mantense a fraga, está xa moi cerca da ribeira,
Imaxe

Por esa zona de fraga e polos arredores do marco hai acumulacións extrañas de pedra, algunhas a xeito de muro, outras que parecen chanzos de escaleiras, pero non sei o que pode ser, non teño constancia de que houbera, por exemplo, algún cortello para gando ou algún tipo de construcción agrícola.

Imaxe

E para ser un marco dun monte aínda me abulta e, o que me parece mais raro é que non cheguen os eucaliptos prantados mesmo ata alí…

É entón, para min, este marco un misterio.Imaxe

Non sei se é marco, se forma parte dalgunha estructura hoxe en día derruída ou que será.
Se alguén coñece o porqué está aí ese pelouraco e ten a ben de compartilo, agradécese.

O complexo acceso ó castro da Chirlateira.

Xa teño falado algunha vez de que para acceder á Pena, o que ven sendo a punta mesma da Chirlateira e onde hai un castro, hai que pasar por un itsmo e, que este non é de todo natural, pois posúe partes de recheo de pedra feito por man do home. Pero esa non foi a única manipulación feita no acceso e hoxe imos falar das demáis, pero para comezar polo principio e recoller o acceso completo comezo repasando tamén a baixada ata o itsmo, que vemos nas seguintes fotografías:
Imaxe
Imaxe

Imaxe

Nas dúas seguintes pódese apreciar o recheo no itsmo:

Imaxe

Imaxe

Logo de atravesar o itsmo veremos que o camiño continúa feito na rocha. Foi aberto a través dun enorme peñasco que cerraba o paso ata a Pena. Así vemos a entrada:

Imaxe

Imaxe

Imaxe

E seguimos o camiño atravesando a rocha:

Imaxe

Imaxe

Se mentres baixamos, ollamos para atrás, verémolo así:

Imaxe

Imaxe

Logo de atravesar ese grande peñasco e continuar camiñando, veremos que o camiño segue atravesando outra rocha mais pequena.

Imaxe

Imaxe

Imaxe

Imaxe

Imaxe

Imaxe

Logo de atravesar a segunda rocha e avanzar un pouco, chegamos a un punto no que o camiño perde forma debido ós derrubes producidos nesta zona da costa nos útlimos anos. Na seguinte foto, veremos que despois de onde se atopa o can, o paso é complicado.

Imaxe
O paso por aquí non é apto para personas con vertixe, nen sequera moi recomendable para persoas que non a teñan. Cada vez que paso por alí vexo como a cousa se complica e a última vez que fun, ainda estando acostumbrada e coñecendo ben o camiño, vino moi difícil, polo que non recomendo a ninguén que se aventure a ir só por aí. Un esvarón pode rematar nunha caída de varios metros, mellor levar compaña e teléfono móbil.
Imaxe

Logo de pasar ese punto, o camiño volta a ser livián, e continúase sen maior problema.

Imaxe

Imaxe

Xusto na última subida denantes de chegar á Pena agárdanos unha sorpresa.

Imaxe

Vemos ós nosos pés o camiño.

Imaxe

Pero se nos desplazamos hacia a dereita e subimos por unhas rochas para ver o perfil do camiño, veremos que éste, como o itsmo, tamén ten o seu recheo de pedra, imos camiñando sobre un camiño artificial.

Imaxe

Imaxe

Imaxe

E xa só nos quedan uns metros para chegar ó castro.

Imaxe

Semella unha animalada de traballo este acceso tan complicado, pero pensando que non necesitan foxos nin murallas, que os cantís son a mellor defensa, e que tendo un acceso tan pequeno a través dun itsmo moi estreito o castro é doado de defender (ou iso me parece a min sen ter idea de maniobras de batalla) vemos que está nun lugar privilexiado.

Imaxe

Imaxe

Imaxe

A minicentral de Parada.

Hoxe baixei con Pancho hacia a costa, con máis ganas de pasear polas ribeiras que de chegar á praia, así que chegamos ó mirador de Parada e, a partir dalí, dirixímonos hacia os cantís. Logo de pasear un anaco e ollar o mar fumos a tirarlle unha foto de lonxe á praia do Graxal e á Chirlateira.
Imaxe

Estando nesas, reparei dende lonxe na minicentral de Parada. Un lugar ó que me gustaba ir cando era nena pasar o tempo cos veciños.
Imaxe

Imaxe

Tentara chegar a ela o ano pasado sen éxito, pero parecía que coa limpeza dun eucaliptal próximo se podía acceder mellor, se non mesmo ata o sitio, polo menos para fotografala dende mais perto. Así que para alí nos diriximos Pancho e mais eu.
Baixamos por onde os Regos de Parada se cruzan coa estrada da costa, lugar ó que xa imos a pasear a miúdo.
No primeiro tramo fumos desfrutando da paisaxe procurando non anegar os pés nalgunha zona máis húmida do habitual debido ás copiosas choivas deste ano.Imaxe
Chegamos ata o punto onde o tivemos que deixar o ano pasado, había moita maleza, non se podía continuar seguindo o curso do regacho nin meténdose nel con botas de goma, así que nos desviamos hacia o eucaliptal para chegar mais abaixo e ver se despois podíamos voltar a seguir pola beira do río.

Imaxe
Nalgunhas zonas, polas beiras do río, hai como uns pequenos muretes de pedra e chanzos cravados.
Imaxino que poderían ser para encauzar o regato. Relacionándoo coa minicentral, ou para traballos de regadío.
Non o sei.
Imaxe

Imaxe

Chegamos a un punto moi especial para min. É un dos lugares que ficou retido nas miñas lembranzas da infancia; das primeiras lembranzas que teño, pois era eu ben pequena.
Na miña casa tiñamos un par de cabuxas. Como o meu pai saía moi cedo para ir ó mar, a miña nai era a encargada de prender as cabuxas no monte. Se ben é certo que a maioría das veces as prendía ó lado da casa, de cando en vez levábaas polo entorno dos regachos de Parada e, entón levábame con ela. Para min era unha novidade porque había que cruzar o regato e, ainda que é tan pequeno que un adulto dunha zancada o atravesa de xeito sinxelo, para min, que non tiña ríos nin grandes nin pequenos ó lado da casa, era toda unha aventura! jajaja

Imaxe

Había un camiño ancho dende o mirador ata as leiras desta zona que atravesaba o regacho, pero leva uns anos en estado selvático e non é posible pasar por alí sen un fouciño á man.

Imaxe
Seguimos camiñando pola beira do regato cando se pode, para non perder o camiño, e afastándonos un chisco cando non se pode pasar, ata chegar ás terras próximas ós restos da central que, por sorte, continuan con campo e non se encheron de toxeiras.Imaxe

Avanzamos con coidado, pois a herba está alta e non vemos por onde hai auga, ata que xa podemos albiscar os muros do que foi unha das pequenas construccións da minicentral.

Imaxe

As paredes son de pedra, pero a cara interior está recebada. Vexo que o muro da dereita está cubertísimo de toxos, o da esquerda vese mellor.
Imaxe

A de horas que pasaría aquí de pequena xogando e comendo a merenda sentada enriba dese muro!

Imaxe

Saio dalí para ver o segundo edificio máis abaixo e a caída de auga do regato.

Imaxe

Imaxe

A caseta está colgada da ribeira e non sei por onde baixaban a ela, supoño que por onde ía o tubo, pero non estou segura.

Imaxe

Esta minicentral construíuse cando aínda non chegara a enerxía eléctrica a Pantín, para suministrar de luz a un par de casas do Bieiteiro.

Imaxe
Volto a subir porque quero fotografar o que quede do tubo, pero o muro é moi alto para min. Cando era nena subiamos pola parte máis baixa, pero está agora cuberta de toxos.

Imaxe

Ó final atopo unha solución: o tripé que adoito a levar comigo para sacar fotos fáime de improvisado escalón e consigo subir.

Imaxe

E fotografar a vista que xa tiña grabada a lume na miña memoria. Horas da infancia ollando para esta paisaxe sentada enriba dese muro.

Imaxe

E imos voltando para San Xiao, xa máis relaxados e sen presa, desfrutando do paseo á beira do regato, logo de ter alcanzado o noso obxectivo.Imaxe

Imaxe

Imaxe

Imaxe

Imaxe

Imaxe
E xa case chegando á estrada atopamos un “spá” para xabaríns.

Imaxe

Imaxe

A Pena do Taño.

A Pena do Taño non está na Chirlateira.

Coroa a aldea onde nacín e foi algo así como un parque de xogos para os nenos do lugar durante a miña infancia.

DSCF7191Estaba chea de recantos para explorar; fascinábanos principalmente a coviña do raposo.
Trepábamos pola pena como a mais rebelde das cabuxas e, de cando en vez ,mancábamos lixeiramente algunha man ou xeonllo, pero ó día seguinte volviamos a subir para o disgusto dos nosos pais, que por moito que nos berraban non conseguían impedir que voltaramos a enredar por alí.
Era a Pena do Taño ademáis, unha estupenda atalaia dende onde controlabamos toda a aldea.

DSCF7211

A rapazada dunha quinta algo mais vella que a miña, fixeran alí sendos pretroglifos en forma de estrela, que ainda a día de hoxe se poden ver; non así outros debuxos que fixeron con pinturas, desparecidos hai algúns anos, pero que aguantaron bastante tempo, e na época na que eu era nena seguían por alí.
Ós da miña quinta nunca nos deu por emular ós nosos predecesores, pero pintabamos cousiñas con cachos de tellas ou ladrillos que duraban o suficiente para demarcar territorios nas disputas entre “aborixes” e “veraneantes” durante a época estival.

Disputas que comezaban a principios do verán e remataban cando firmabamos a paz e nos faciamos amigos, pero ó ano seguinte… volta a empezar jajajaja
E dende esa fantástica atalaia, como non, tamén vixiabamos o que acontecía na Chirlateira.

DSCF7213E moitas daquelas escapadiñas furtivas que argallabamos para explorar os territorios da Chirlateira, foron maquinadas dende aquí enriba; dende o noso cuartel-atalaia da Pena do Taño.
DSCF7222